Odzala-Kokoua. Jean P. Vande weghe & Gael R. Vande weghe.

Opowiem Wam pewną historię… Za górami za lasami, za setkami rzek i za największą pustynią świata jest takie miejsce, które przypomina ostatni ogród Eden na ziemi. To nie fantazja, to prawdziwe miejsce, gdzie stada słoni przychodzą na polanę w dżungli, orły spoglądają z koron drzew na swoją przyszłą zdobycz, a rankiem zjawiają się grupy goryli nizinnych. Czasami pojawi się antylopa sitatunga, a stada szarych papug czy zielonych gołębi, składające się często z kilkuset ptaków odwiedzają ten otwarty teren. I do tego niezmącona cisza, która panuje dookoła, przerywana czasami odgłosami okalającej nas dżungli. W lesie, który otacza wspomnianą polanę, zwaną tutaj w języku pigmejów, bai, uważać trzeba na duże, mocno gryzące mrówki albo leśną kobrę, która może ukąsić nieuważnego wędrowca. To Park Narodowy Odzala-Kokoua w północnym Kongu. Kiedy byłem w tych okolicach w styczniu 2020 roku, w obozie Ngaga wpadła mi w ręce ta książka. Dyrektor niechętnie patrzył na mój zamiar nabycia jej, twierdząc, że jest tylko do wglądu na miejscu i nie może mi jej sprzedać. Ale jak tutaj przestudiować blisko 400 stron w dwa dni, mając w planach podziwianie dżungli? Po długich targach wyjechałem szczęśliwy z opasłą księgą w plecaku. Kupić jej łatwo się nie da w internecie, więc tym bardziej byłem zadowolony z efektu swoich negocjacji. A o czym ona w ogóle jest? No właśnie o Parku Narodowym Odzala-Kokoua, o jego historii, o jego bogatym świecie roślin i zwierzęt zamieszkującym go. Autorzy opisują zagrożenia dla istnienia parku i okraszają całość setkami genialnych fotografii. Opisują zwyczaje goryli, szympansów i słoni leśnych. Nie żałuję ani centa wydanego na tą książkę i trudu dźwigania jej przez kilka tysięcy kilometrów do domu. Cytaty:

“The phenomenon of very low human population is characteristic for the region of the former French Equatorial Africa that covered Gabon, the Congo, the Central African Republic and Chad… Wihtout dwelling on the causes and consequences of this situation, it can be understood that it explains, at least in part, the ‘intact’ state of the forest”.

“They (the French authorties – przypis autora) destroyed all artistic expression that accompanied them (Kota tribe – przypis autora), especially the kota funeral masks of which less than 200 could be preserved”.

“The colonies were not to cost the mother country anything. Preferably, they even had to produce some income. The results (of the concessions policy – przypis autora) were absolutely dramatic, especially in the Oubangui-Chari (the present Central African Republic), and the time of the concessionary companies was one of the darkest pages in the history of Central Africa”.

“Conventionally, Pygmies are divided into three groups. The Batwa are scattered in small groups in Rwanda, Burundi and the Congo Basin. The Mbuti live in the forests of Ituri in northeastern DRC. The Babinga inhabit the forest block of Cameroon, Gabon, Congo and CAR. In reality the latter include very different ethnic groups, linguistically, genetically and culturally”.

“Their (Kwelle tribe – przypis autora) masks are usually flat, with a white, heart-shaped face, incised eyes and a triangular nose. They are called ‘ekuk’. Not often worn during bwete initiation ceremonies, they were most often hung in the houses to attract beneficial forces”.

“And as Einstein predicted: ‘When technology will have taken over, we will be nothing but idiots!”.

“It is the workers who defend the termite mound in case of aggression. To do this, they have developed an unusual strategy: when workers face attackers they explode themselves and thus project a viscous substance on the attackers. This strategy, named autothisis, is thought to be one of the most effective forms of defense that termite possess…”.

“Ant societies include castes of individuals who each perform particular tasks and can communicate with each other. Each individual has a very small brain and a reather limited thinking capacity, but all together they manage to solve complex problems. To date, more that 12 000 ant species have been recorded, but every year new species are described and thousands remain to be described”.