La aventura del Muni. Miguel Gutierrez Garitano.
Minęło dużo czasu od kiedy ostatnio czytałem tak dobrą i wnikliwie napisaną książkę. Autor, historyk z wykształcenia, Bask z pochodzenia, zabiera nas w podróż do Gwinei Równikowej, bodajże najbardziej strzeżonego bastionu Afryki. Trudno tutaj o wizę i trudno o miłe przyjęcie ze strony władz mających paranoję na punkcie białoskórych przybyszów. To między innymi za sprawą nieudanego zamachu stanu sprzed kilkunastu lat i próby usunięcia prezydenta Teodora Obianga przez białych najemników pod dowództwem Simona Manna. Trochę nie ma czemu się dziwić. Wróćmy jednak do samej podróży autora po tym niewielkim państwie gdzie najpierw lądujemy na zamieszkanej przez plemię Bubi stołecznej wyspie Bioko (kiedyś Fernando Poo), aby potem udać się do chyba nieco ciekawszej części kontynentalnej – Rio Muni, graniczącej z Kamerunem i Gabonem. To prowincja zamieszkana w głównej mierze przez plemię Fang, osławionych antropofagów praktykujących przedziwne rytuały i kultywujących synkretyczną religię Bwiti. Autor ciekawy tych tajemniczych zwyczajów postanowił zagłębić się w tajniki życia fangów i sam przeszedł inicjację bwiti, gdzie doświadczył halucynogennych efektów świętej rośliny o nazwie iboga. Cała ta książka napisana jest ku pamięci albo w hołdzie jak kto woli hiszpańskiemu odkrywcy i wielkiemu podróżnikowi jakim był Manuel Iradier y Bulfi. Ten mało znany nam Bask utorował drogę do hiszpańskiej kolonizacji dzisiejszej Gwinei Równikowej. Dzisiaj w baskijskiej Victorii stoi jego pomnik, ale czy naprawdę zasłużenie? Gwinejczycy mają chyba inne zdanie… Cytaty:
„Guinea es un pais, por otra parte, particularmente antipatico para los espanoles”.
„Posiblemente el viajero mas completo de todos los tiempos, Burton dominaba al final de su vida 29 lenguas y hablaba con fluidez otras 15; conocia a la perfeccion numerosas sectas y religiones y habia sido, en muchos casos, el primer occidental en tener acceso a sus secretos”.
„Por el contrario, en Guinea nadie sabe quien es el brujo; puede ser cualquiera: el hermano, la madre, la esposa… Por eso los guineanos son tan descionfiados, no se fian de nadie, ni siquiera de su propia familia”.
„Los primeros datos sobre el bwiti se los debemos a Paul du Chaillu…”.
„El bwiti primitivo fue desarollado en el seno de la etnia itsogo, para mas tarde, entre 1910 y 1925, ser adoptado y modificado por los fang, que le anadieron su propia liturgia, bagaje cultural y sistema de creencias”.
„Uno de los grandes cambios que supuso el bwiti fang respecto al de los itsogo, fue la introduccion de mujeres en dichas practicas: hasta ese momento el bwiti habia sido una religion de hombres. Todos estos cambios, los cantos y oraciones que utilizan en los rituales bwiti, continuan en lengua itsogo, que es al bwiti, lo que el latin al cristianismo o el arabe clasico al islam”.
„Mientras tanto, entre la bruma de las montanas de Niefang, los gorillas y otros animales son guerrilleros. Para ellos, la victoria es la supervivencia”.
„El blanco que en Guinea trabaja la tierra abre su tumba”.
„Todo viaje comienza en los libros”.
„Narrar un viaje es convertirse en un vagabundo consciente…”.
„En 1899 los fang de Camerun declararon la guerra a los alemanes y llegaron a sitiar Kribi”.